Ο Δρ. Συμεών Σιωμόπουλος, ειδικός συνεργάτης του Tennis24, αναλύει τα οφέλη της νοερής προπόνησης που θα βοηθήσει τους νεαρούς αθλητές του τένις να προσαρμοστούν στις αντικειμενικές δυσκολίες της εποχής που ζούμε και να προετοιμαστούν όσο το δυνατόν καλύτερα για την επανέναρξη της αγωνιστικής σεζόν


 

Αρθογραφεί ο Δρ. Συμεών Σιωμόπουλος

Στην δύσκολη και πρωτόγνωρη αυτή περίοδο που διανύουμε όλοι, δοκιμαζόμαστε και καλούμαστε να προσαρμοστούμε, ώστε να μην υπάρξουν σοβαρές επιπτώσεις στην σωματική και ψυχική υγεία μας.

Οι νεαροί αθλητές/μαθητές, όμως, που έχουν συνηθίσει να λειτουργούν με ένα συγκεκριμένο καθημερινό πρόγραμμα σχολείου, προπονήσεων και αγώνων οι συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές από αυτές που ζούσαν μέχρι τώρα. Σε αυτήν την περίοδο αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο αποπροσανατολισμού από τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους που έχουν θέσει και δοκιμάζεται ακόμη και ο βαθμός αφοσίωσης στο άθλημα που έχουν επιλέξει.

Όλες οι βαθμίδες της εκπαίδευσης χρησιμοποιώντας διαδικτυακές πλατφόρμες και την εξ’ αποστάσεως διδασκαλία, πετυχαίνουν σε σημαντικό βαθμό τους στόχους τους. Για τους αθλητές, όμως, είναι απαραίτητο να διατηρήσουν σε ικανοποιητικό επίπεδο τόσο την πνευματική όσο και την σωματική τους κατάσταση.

Προς αυτήν την κατεύθυνση έχουν παρουσιαστεί προγράμματα γυμναστικής για το σπίτι ή για ένα περιορισμένο χώρο (μπαλκόνι, κήπο), που βοηθούν πολύ στην διατήρηση της σωματικής κατάστασης του αθλητή.

Εξίσου σημαντική, όμως, είναι και η διατήρηση της αγωνιστικής τους ετοιμότητας σε ικανοποιητικό επίπεδο σε περίοδο που δεν γίνονται αγώνες.

Για το σκοπό αυτό προτείνονται οι παρακάτω τεχνικές:
⦁ Παρακολούθηση βίντεο προσωπικών αγώνων με καταγραφή στατιστικών, έμφαση στα κρίσιμα σημεία τους και σχόλια για την διαχείριση των δύσκολων στιγμών τους.
⦁ Παρόμοια επεξεργασία σε βίντεο από αγώνες μεγάλων αθλητών του αθλήματος.
⦁ Τέλος μια πολύ χρήσιμη τεχνική είναι η νοερή προπόνηση, που στο συγκεκριμένο άρθρο θα αναλύσουμε τα χαρακτηριστικά της.

Νοερή προπόνηση

Στην συγκεκριμένη τεχνική δεν εκτελούμε απλά μια δεξιότητα στο μυαλό μας, αλλά προσπαθούμε να την ξαναζήσουμε χρησιμοποιώντας όσο το δυνατό περισσότερες από τις αισθήσεις μας.

Υπάρχουν δύο τύποι νοερής προπόνησης:

Η εσωτερική νοερή προπόνηση κατά την οποία αισθανόμαστε την δραστηριότητα με τον ίδιο τρόπο, όπως και όταν την πραγματοποιούμε. Για να εκτελέσουμε την εσωτερική νοερή προπόνηση χρησιμοποιούμε τις αισθήσεις μας, ώστε η εμπειρία να είναι η ίδια όπως θα την ζούσαμε και στην πραγματικότητα (π.χ πως θα βλέπαμε την μπάλα με τα μάτια μας και θα την ακούγαμε με τα αυτιά μας).

Η εξωτερική νοερή προπόνηση κατά την οποία βλέπουμε τον εαυτό μας να πραγματοποιεί την δραστηριότητα σαν παρατηρητής, σαν να βλέπουμε τον εαυτό μας σε κάμερα. Για να μπορέσουμε να εκτελέσουμε αυτό το είδος νοερής προπόνησης βοηθάει να δούμε τον εαυτό μας σε κάμερα για να έχουμε μια πιο ρεαλιστική εικόνα.

Γενικά από τα δύο είδη νοερής προπόνησης, η εξωτερική νοερή προπόνηση είναι ευκολότερη στην εκτέλεση της. Για να μπορέσει ένας αθλητής να κάνει εσωτερική νοερή προπόνηση είναι προτιμότερο να ξεκινήσει από την εξωτερική και μετά να μεταβεί στην εσωτερική που οι έρευνες έχουν δείξει ότι χαρακτηρίζει τους κορυφαίους αθλητές.

Χρήσεις νοερής προπόνησης

Για βελτίωση της συγκέντρωσης. Η νοερή προπόνηση είναι καλό να διαρκεί από 8-12 λεπτά και κατά την διάρκεια της ο αθλητής πρέπει να παραμένει απόλυτα συγκεντρωμένος στις δεξιότητες που εκτελεί. Επίσης, με αυτή την τεχνική μαθαίνει να εστιάζει την προσοχή του στα σημαντικά στοιχεία της δεξιότητας και μόνο σε αυτά.

Για χτίσιμο της αυτοπεποίθησης. Μπορούμε να κάνουμε νοερή προπόνηση βλέποντας τον εαυτό μας να κερδίζει σημαντικούς πόντους, όπως και να διαχειρίζεται δύσκολες καταστάσεις. Εδώ, θα βοηθήσει και η παρακολούθηση βιντεοσκοπημένων αγώνων του αθλητή στους οποίους θα μπορέσει να εστιάσει στα κρίσιμα σημεία του αγώνα ή σε σημεία όπου δεν απέδωσε όπως έπρεπε και θα τα ξαναζήσει με επιτυχία.

Για τον έλεγχο των συναισθημάτων. Υπάρχουν συγκεκριμένες καταστάσεις, που ο αθλητής δυσκολεύεται στην διαχείριση τους. Για παράδειγμα μπορεί να εκνευρίζεται με την τύχη του αντιπάλου, ή με τον αέρα την ώρα του αγώνα κ.α. Μπορεί λοιπόν να κάνει νοερή προπόνηση φέρνοντας στο μυαλό του την κατάσταση που δεν διαχειρίζεται σωστά και να την αντιμετωπίζει με επιτυχία.

Για εξάσκηση των δεξιοτήτων του τένις. Ο αθλητής μπορεί να εκτελεί νοερά τα χτυπήματα (forehand, backhand, serve), όπως επίσης να κάνει και εξάσκηση σε συνδυασμό χτυπημάτων που συνηθίζει να εκτελεί στην διάρκεια του αγώνα (π.χ. σκέφτεται: «σερβίρω στο forehand του αντιπάλου και μετά παίζω την επόμενη μπάλα στο backhand», «σερβίρω στο backhand του αντιπάλου και μετά παίζω wrong-foot»)

Για εξάσκηση της τακτικής. Σε συνέχεια της προηγούμενης χρήσης της νοερής προπόνησης μπορούμε να εξασκήσουμε την τακτική μας ή το στυλ παιχνιδιού μας ή και να αντιμετωπίσουμε νοερά, στυλ παιχνιδιού που μας δυσκολεύουν (π.χ. αντίπαλος που παίζει πολύ αμυντικά, αντίπαλος που παίζει σερβίς-βολέ κ.τ.λ.)

Για την επίλυση προβλημάτων που μπορεί να αφορούν είτε την τεχνική μας, είτε την τακτική μας, είτε την ψυχολογική μας κατάσταση την ώρα του αγώνα ή της προπόνησης.

Συμπερασματικά στην υποχρεωτική αποχή μας από το άθλημα λόγω τραυματισμού ή λόγω της παρούσας κατάστασης που βιώνουμε, η χρήση της νοερής προπόνησης μπορεί να μας βοηθήσει να διατηρήσουμε την καλή προηγούμενη μας κατάσταση.

Αποτελεσματικότητα της νοερής προπόνησης

Για να μπορεί να είναι αποτελεσματική η νοερή προπόνηση πρέπει οι εικόνες που φανταζόμαστε να πληρούν δύο προϋποθέσεις:

1. Να είναι ζωντανές και ρεαλιστικές. Για να μπορέσουμε να το καταφέρουμε χρησιμοποιούμε όλες μας τις αισθήσεις και τα συναισθήματα μας:

Όραση: Βλέπουμε τον αντίπαλο, την μπάλα, την κατεύθυνση του αέρα
Ακοή: Ακούμε την μπάλα και αντιλαμβανόμαστε στοιχεία όπως την ταχύτητα και το σπιν της μπάλας
Αφή: Πιάνουμε την ρακέτα και την αισθανόμαστε μέσα στο χέρι μας.
Γεύση: Μπορούμε να εμπλουτίσουμε την νοερή μας προπόνηση με την γεύση που μπορεί να έχει το ισοτονικό ποτό που πίνουμε ή την μπανάνα που τρώμε στο διάλειμμα της αλλαγής των πλευρών ή του νερού μας. Η γεύση θα μας βοηθήσει να κάνουμε πιο ρεαλιστική την περίοδο που καθόμαστε στη αλλαγή των πλευρών, κατά τον οποίο αναλύουμε τι έχει γίνει στον αγώνα και τι σκοπεύουμε να κάνουμε στην συνέχεια του.
Όσφρηση: η κάθε επιφάνεια και ο κάθε όμιλος έχει μια χαρακτηριστική οσμή η οποία θα χρησιμεύσει στο να γίνει πιο ρεαλιστική η εικόνα που θα ζήσουμε.

2. Έλεγχος της εικόνας. Η ταχύτητα που εξελίσσονται τα γεγονότα ενός αγώνα (π.χ. η διαφορά του χρόνου που χρειάζεται ένα γρήγορο και ένα αργό σερβίς για να φτάσει στην ρακέτα μας, ο χρόνος ανάμεσα στους πόντους κ.α.) είναι από τα πιο δύσκολα στοιχεία που πρέπει να ελέγξει ο αθλητής κατά την διάρκεια της νοερής προπόνησης και είναι χαρακτηριστικό των αθλητών που την έχουν κάνει κτήμα τους.

Τέλος, για να ενισχύσουμε τον ρεαλισμό και να επιτύχουμε μια αποτελεσματικότερη νοερή προπόνηση μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε οποιαδήποτε εικόνα βοηθάει προς αυτήν την κατεύθυνση.

Πότε χρησιμοποιούμε την νοερή προπόνηση;

Πέραν από την συγκεκριμένη περίοδο που διανύουμε μπορούμε και σε κανονικές συνθήκες να χρησιμοποιούμε την νοερή προπόνηση:

⦁ Πριν, μετά και κατά την διάρκεια της προπόνησης
⦁ Πριν και μετά τον αγώνα
⦁ Κατά την διάρκεια διαλειμμάτων της δράσης
⦁ Κατά την διάρκεια του προσωπικού μας χρόνου
⦁ Όταν επανερχόμαστε ή και κατά την διάρκεια τραυματισμού

Παράδειγμα νοερής προπόνησης

Στην αρχή όταν πρωτοκάνουμε νοερή προπόνηση είναι καλό να γίνεται σε ένα ήσυχο μέρος και μάλιστα μπορούμε να ηχογραφήσουμε πιθανά σενάρια που θέλουμε να εξασκήσουμε, ώστε να τα ακούσουμε κατά την διάρκεια της νοερής προπόνησης και να παραμείνουμε συγκεντρωμένοι στις δεξιότητες που εκτελούμε.

Για παράδειγμα να ηχογραφήσουμε οδηγίες ότι χτυπάμε κάποια χτυπήματα ευθεία, κάποια διαγώνια, ή ότι εκτελούμε έναν συνδυασμό χτυπημάτων. Σταδιακά όσο γινόμαστε πιο αποτελεσματικοί στην νοερή προπόνηση να εισάγουμε πιο σύνθετες καταστάσεις, όπως σημεία προηγουμένων αγώνων μας που δεν τα διαχειριστήκαμε σωστά, καταστάσεις που μας εκνευρίζουν κ.α.

Όσο η εμπειρία μας στην νοερή προπόνηση αυξάνεται, θα διαπιστώσουμε ότι ζούμε πιο έντονα και πιο ξεκάθαρα τις εικόνες/εμπειρίες που φέρνουμε στο μυαλό μας.

Έτσι σιγά-σιγά θα μπορούμε να κάνουμε νοερή προπόνηση και σε περιβάλλοντα με περισσότερη φασαρία και περισπασμούς ή και κατά την διάρκεια μετακινήσεων μας στο αυτοκίνητο, αεροπλάνο κ.τ.λ.

Συμεών Σιωμόπουλος – symeons@gmail.com

Σύντομο βιογραφικό
siomopoulos_600.jpgΟ Δρ Συμεών Σιωμόπουλος είναι καθηγητής φυσικής αγωγής (Τ.Ε.Φ.Α.Α. Αθήνας), Σύμβουλος Αθλητικής Ψυχολογίας [διδακτορικό στο τμήμα Ψυχολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Masters (M.Sc) στην Αθλητική Ψυχολογία στο πανεπιστήμιο Miami, OHIO, U.S.A.].
Έχει κάνει παρουσιάσεις σε εθνικά και διεθνή συνέδρια. Έχει το επαγγελματικό δίπλωμα της Αμερικανικής Ένωσης Προπονητών Τένις (PTR, Chicago, 2001). Έχει συνεργαστεί ως Σύμβουλος Αθλητικής Ψυχολογίας με αθλητές πολλών αθλημάτων (ποδοσφαίρου, τένις, καλαθοσφαίρισης, βόλεϊ, ιστιοσανίδας, καράτε, γκολφ, ενόργανης γυμναστικής) και κυρίως με αθλητές του τένις.
Υπήρξε σύμβουλος αθλητικής ψυχολογίας της Ομοσπονδίας Αντισφαίρισης (2007) και έχει συνεργαστεί με τους μεγαλύτερους ομίλους τένις στην Αττική (Αθηνών, Ψυχικού, Φιλοθέης, Ηλιούπολης, Παπάγου, Χολαργού).
Υπήρξε σύμβουλος αθλητικής ψυχολογίας στην σχολή Bollettieri, FL (στα αθλήματα τoυ τένις, ποδοσφαίρου, καλαθοσφαίρισης, γκολφ, baseball, hockey) και είναι προπονητής αθλητών υψηλού επιπέδου (άνδρας με καλύτερη παγκόσμια κατάταξη ATP 115, κορίτσι με καλύτερη ευρωπαϊκή κατάταξη No7 κάτω των 16 ετών και αγόρι με καλύτερη πανελλήνια κατάταξη Νο1).
Ο Δρ Σιωμόπουλος υπήρξε αθλητής του τένις στην Ελλάδα και μέχρι τα 18 του χρόνια βρισκόταν στις πρώτες 8 θέσεις της κατάταξης. Τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως επικεφαλής προπονητής στην ακαδημία τένις του Αμερικανικού Κολεγίου της Ελλάδος.